آيين نامه اجرايي قانون حمايت از حقوق پديدآورندگان نرم افزارهاي رايانه اي

بخش اول: تعاريف مربوط به ثبت نرم افزار

ماده ۱- در اين آيين نامه منظور از كلمه “قانون”، قانون حمايت از حقوق پديدآورندگان نرم افزارهاي رايانه اي (مصوب ۴/۱۰/۱۳۷۹) است.

ماده ۲- نرم افزار عبارتست از مجموعه برنامه هاي رايانه اي، رويه ها، دستورالعملها و مستندات مربوط به آنها و نيز اطلاعات مربوط به عمليات يك سيستم رايانه اي كه داراي كاربري مشخص بوده و بر روي يكي از حاملهاي رايانه اي ضبط شده باشد.

تبصره ۱- آثار و محصولات نرم افزاري نوشتاري، صوتي و تصويري كه با كمك نرم افزار پردازش شده و به صورت يك پديده مستقل تهيه و ارائه شود نيز مشمول قانون و اين آيين نامه خواهد بود. تبصره ۲- خلق عمليات نرم افزاري در ذهن يا بيان مخلوق ذهني بدون اينكه برنامه هاي رايانه اي و مستندات و دستورالعملهاي آن تدوين شده باشد، نرم افزار محسوب نميشود و براي خالق آن حقوقي ايجاد نمينمايد.

ماده ۳- پديدآورنده نرم افزار شخص يا اشخاصي هستند كه براساس دانش و ابتكار خود كليه مراحل مربوط اعم از تحليل، طراحي، ساخت و پياده سازي نرم افزار را انجام داده و كليه نظامهاي نرم افزاري را در ايجاد و توسعه آن لحاظ كنند.

ماده ۴- حقوق معنوي موضوع قانون بدون اينكه منحصر به اين تعبير باشد عبارت است از حق انتساب نرم افزار به پديدآورنده آن و محدود به زمان و مكان نيست و غيرقابل انتقال است.

ماده ۵- حقوق مادي موضوع قانون بدون اينكه منحصر به مصاديق زير باشد عبارت از حق استفاده شخصي، حق نشر، حق عرضه، حق اجراء، حق تكثير و هرگونه بهرهبرداري اقتصادي است و قابل نقل و انتقال است.

ماده ۶- نشر عبارت است از قراردادن نرم افزار در معرض استفاده عموم اعم از اينكه بر روي يكي از حاملهاي رايانه اي، تكثير شده يا به منظور فوق در محيطهاي رايانه اي قابل استفاده براي ديگران قرار داده شود.

ماده ۷- عرضه عبارت است از ارائه نرم افزار براي استفاده شخص يا اشخاص معين ديگر در زمان يا مكان محدود و براي بهره برداري مشخص

ماده ۸- اجراء عبارت است از استفاده عملي و كاربردي از نرم افزار در محيطهاي رايانه ايبخش دوم: حقوق پديدآورنده

ماده ۹- حقوق مادي و معنوي نرم افزار به پديدآورنده تعلق دارد. پديدآورنده نرم افزار می‌تواند استفاده از تمام يا قسمتي از حقوق مادي موضوع قانون را براي مدت ۳۰ سال يا كمتر با قيد شرط يا بدون شرط به اشخاص ديگر منتقل كند. اشخاصي كه به ترتيب فوق اجازه نشر يا عرضه نرم افزاري را كه ديگري پديد آورده است به دست آورده‌اند مكلفند نام پديدآورنده را نيز در نسخ عرضه شده ذكر نمايند مگر اينكه با پديدآورنده به گونه اي ديگر توافق شده باشد.

ماده ۱۰- نرم افزار ممكن است به سفارش شخصي حقيقي يا حقوقي پديد آمده باشد. حقوق مادي نرم افزارهايي كه مطابق ماده (۶) قانون پديد ميآيد به مدت مقرر در ماده (۱) قانون (۳۰ سال) متعلق به سفارشدهنده است، مگر اينكه براي مدت كمتر يا ترتيب محدودتري توافق شده باشد ولي حقوق معنوي نرم افزارهاي موضوع اين ماده متعلق به پديدآورنده است.

ماده ۱۱- هرگاه اشخاص متعدد در پديد آوردن نرم افزار مشاركت داشته باشند، چنانچه سهم مشاركت هر يك در پديد آوردن نرم افزار مشخص باشد، حقوق مادي حاصل از آن به نسبت مشاركت به هر يك متعلق ميگيرد، در صورتي كه كار يكايك آنان جدا و متمايز نباشد اثر مشترك ناميده می‌شود و حقوق ناشي از آن حق مشاع پديدآورندگان است. تبصره- هر يك از شركا به تنهايي يا همه آنها به اتفاق می‌توانند در مورد نقض حقوق موضوع قانون به محكمه مراجعه نمايند.

ماده ۱۲- استفاده از نرم افزارهاي ديگر براي ايجاد نرم افزارهاي سازگار و مكمل كه قابليتها و ظرفيتها يا كاربري جديد ايجاد كند بلامانع است و نقض حقوق پديدآورنده نرم افزارهاي ديگر محسوب نميشود مشروط بر اينكه پديدآورنده نرم افزار سازگار و مكمل با رضايت كتبي پديدآورندگان نرم افزارهايي كه براي نخستين بار در ايران توليد و توزيع شده است را گرفته باشد.

ماده ۱۳- حقوق مادي و معنوي نرم افزارهاي جديد كه به واسطه نرم افزارهاي ديگر پديد ميآيد متعلق به پديدآورنده نرم افزار جديد است.

ماده ۱۴- جوائزي كه در مسابقات به نرم افزار مورد حمايت قانون داده می‌شود متعلق به پديدآورنده آن است.

ماده ۱۵- اشخاصي كه نرم افزاري را با تغييراتي كه عرفاً نتوان آن را يك نرم افزار جديد به حساب آورد، به نام خود ثبت، تكثير، منتشر، عرضه و يا بهره برداري نمايند، حقوق پديدآورنده نرم افزار ياد شده را نقض كرده اند.

ماده ۱۶- اشخاصي كه از نام، عنوان و نشان ويژهاي كه معرف نرم افزار خاصي است براي نام، عنوان و نشان نرم افزار خود بدون اخذ مجوز دارنده و يا نماينده حقوق مادي و معنوي نرم افزار سابق استفاده نمايند، ناقض حقوق پديدآورنده محسوب ميشوند.(توضيح: ماده ۱۷ متن ابلاغيه حذف و مقرر شد از سوي آقاي دكتر سپهري راد و وزارت ارشاد و سازمان مديريت موضوع بررسي و متن جديد جايگزين گردد كه علاوه بر عدم مغايرت قانوني حقوق پديدآورنده نيز حفظ شود.)

ماده ۱۷- اشخاصي كه با علم و اطلاع از عدم رعايت حقوق پديدآورنده، نرم افزاري را كه بدون اجازه پديدآورنده منتشر يا عرضه شده است تهيه و مورد بهره برداري قرار دهند، ناقض حقوق پديدآورنده محسوب می‌گردند.

ماده ۱۸- حق تكثير تمام يا بخشي از نرم افزار بر روي حاملهاي رايانه اي متعلق به پديدآورنده است و ساير اشخاص حتي اگر قصد نشر يا عرضه يا بهره برداري نداشته باشند مجاز به تكثير نيستند.

ماده ۱۹- خريد و بكارگيري نرم افزارهاي كپي غيرمجاز توسط دستگاههاي دولتي و ديگر دستگاهها و واحدها و سازمانهاي تابعه آنها كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نام است ممنوع است. ذيحسابان دستگاههاي ياد شده مجاز به پرداخت هزينه خريد نرم افزارهاي كپي غيرمجاز نيستند.بخش سوم: اختراع نرم افزار

ماده ۲۰- به منظور صدور تأييديه فني براي نرم افزارهايي كه پديدآورنده، مدعي اختراع آن است، در اجراي ماده (۱۰) قانون، كميته اي با تركيب مقرر در ماده مذكور زير نظر شوراي عالي انفورماتيك تشكيل می‌شود. اعضاي اين كميته به مدت سه سال منصوب ميشوند و انتصاب مجدد آنان نيز بلامانع است. دستورالعمل مربوط به نحوه تشكيل جلسات و اتخاذ تصميم در كميته مذكور به تصويب شوراي عالي انفورماتيك خواهد رسيد.

ماده ۲۱- در صورتي كه متقاضي، مدعي اختراع بودن نرم افزار باشد ابتدا با مراجعه به اداره مالكيت صنعتي، اظهارنامه مربوط را اخذ و تكميل و همراه با مدارك و مستندات به اين اداره تسليم و رسيد دريافت می‌نماید. اداره مالكيت صنعتي موظف است پس از انجام تشريفات قانوني يك نسخه از اظهارنامه به همراه مدارك و مستندات را به دبيرخانه شوراي عالي انفورماتيك ارسال نمايد. دبيرخانه مزبور موضوع را در كميته حق اختراع مطرح و در صورت تأييد يا عدم تأييد فني اختراع، مراتب را به اداره مالكيت صنعتي اعلام تا مرجع مذكور براساس ترتيبات و تشريفات مقرر در قانون ثبت علائم و اختراعات و آييننامه هاي مربوط مبادرت به صدور ورقه اختراع نمايد.

ماده ۲۲- حقوق دارنده ورقه ثبت اختراع نرم افزار همان است كه در قانون ثبت علائم و اختراعات و اصلاحات بعدي آن مشخص شده است. تبصره- استفاده از حقوق مذكور در قانون ثبت علائم و اختراعات مانع از برخورداري پديدآورنده نرم افزار از حقوق موضوع اين قانون و مقررات اين آيين نامه نخواهد بود.بخش چهارم: چگونگي صدور گواهي ثبت

ماده ۲۳- دبيرخانه با همكاري وزارت، فرمهاي لازم براي تكميل توسط متقاضي ثبت نرم افزار را تهيه تا از طريق دبيرخانه در اختيار متقاضي قرار گيرد.

ماده ۲۴- متقاضي ثبت نرم افزار پس از تكميل فرمها، دو نسخه از نرم افزار را به دبيرخانه تحويل داده و رسيد دريافت ميدارد. علاوه بر آن متقاضي بايد به ازاي هر نرم افزار مبلغ يكصدهزار (۰۰۰/۱۰۰) ريال براي ثبت و يكصدهزار (۰۰۰/۱۰۰) ريال براي تأييد فني به حساب خزانه واريز و رسيد آن را نيز همراه تقاضاي خود تحويل دهد.

ماده ۲۵- شورا پيش از تأييد فني، بايد با ارسال يك نسخه از نرم افزار و به وزارت، عدم مخالفت نرم افزار را با اخلاق اسلامي و عفت عمومي و سلامت شخصيت كودكان و نوجوانان استعلام كند. وزارت موظف است ظرف دو هفته نظر خود را به شورا اعلام كند. دبيرخانه شوراي عالي انفورماتيك مراتب تأييد يا عدم تأييد فني را به اداره مالكيت صنعتي اعلام و از آن طريق به متقاضي ابلاغ خواهد شد. تبصره- چنانچه وزارت ظرف مدت دو هفته پاسخ استعلام شورا را ندهد، نرم افزار از نظر اخلاق اسلامي، عفت عمومي و سلامت شخصيت كودكان و نوجوانان مورد تأييد تلقي خواهد شد.

ماده ۲۶- شورا پس از دريافت تأييديه وزارت موظف است حداكثر ظرف سه (۳) ماده نسبت به بررسي فني نرم افزار اقدام و نظر خود را به وزارت اعلام نمايد.

ماده ۲۷- وزارت موظف است در صورت دريافت تأييديه فني حداكثر ظرف يك هفته گواهي ثبت نرم افزار را صادر و به متقاضي بدهد.

ماده ۲۸- چنانچه پديدآورنده مدعي باشد كه نرم افزار وي اختراع است، هم‌زمان با ارائه نسخ نرم افزار به شورا، نسخه اي از نرم افزار را مطابق با رويه هاي ثبت اسناد و املاك كشور به آن سازمان نيز تحويل و رسيد دريافت دارد.

ماده ۲۹- چنانچه پديدآورنده، مدعي اختراع نرم افزار باشد، پس از طي مراحل مذكور در ماده (۲۱)، نرم افزار در كميته حق اختراع مذكور در ماده (۱۰) قانون مورد بررسي قرار گرفته و مراتب تأييد يا عدم تأييد در فرم مربوط درج می‌گردد. ابلاغ تأييد يا عدم تأييد اختراع توسط دبيرخانه شوراي عالي انفورماتيك كشور به اداره مالكيت صنعتي و از آن طريق به متقاضي صورت ميگيرد.

ماده ۳۰- شوراي عالي انفورماتيك و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مكلفند از نسخ نرم افزارهايي كه جهت تأييد و ثبت در اختيار آنها قرار ميگيرد به نحوي محافظت نمايند كه مندرجات آن جز با رضايت پديدآورنده در دسترس ساير اشخاص قرار نگيرد. اشخاصي كه در دبيرخانه و وزارت مذكور متهم به اهمال و سوءاستفاده باشند، با شكايت پديدآورنده به عنوان ناقض حقوق وي تحت تعقيب قرار خواهند گرفت. به علاوه تخلف اين قبيل اشخاص حسب مورد در هياتهاي رسيدگي به تخلفات اداري يا هياتهاي انضباطي مشابه رسيدگي و مجازات اداري مقرر نيز در مورد آنان اعمال خواهد شد. تبصره- در موارد اختراع، موضوع تابع قوانين و مقررات مربوط خواهد بود.

ماده ۳۱- قبول تقاضاي ثبت اختراع و نيز ثبت نرم افزار، مانع اعتراض و ادعاي حق از ناحيه اشخاص ديگر نخواهد بود و افراد ذيحق می‌توانند به مراجع صالحه قضائي مراجعه نمايند.

ماده ۳۲- چنانچه متقاضي ثبت نرم افزار نسبت به تصميم شوراي عالي انفورماتيك و يا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي اعتراض داشته باشد حسب مورد می‌تواند در شوراي ياد شده و يا كميته اي كه توسط وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي تعيين می‌شود تقاضاي تجديدنظر و رسيدگي مجدد نمايد.

انتشار توسط 8 تم